Hat Nasıl Okunur?

Hüsn-ü Hat diye de adlandırılan Hat, muhteşem bir sanattır. Bu muhteşem sanatın erbabı bugün oldukça azalmıştır. Ebru ve tezhib gibi süsleme sanatları nisbeten rağbet görüp etrafına muhibban toplamakta ancak hat gerek taliminin zorluğu gerek sabır isteyen bir sanat olması itibarı ile yetim kalmıştır.

Hepimizin evinde duvarları süsleyen bir veya birkaç hat levhası vardır. Çoğumuz bu hat levhalarında neler yazdığını bile bilmeyiz.

Çevremizdeki, evlerimizdeki, camilerdeki hatları okuyabilmek için öncelikle arapça, bazen osmanlıca okumayı bilmemiz gerekiyor. Bu da yetmeyebilir; hat sanatının bazı inceliklerini de bilmek gerekiyor. Bunlardan kısaca söz ederek hat okumanıza bir nebze yardımcı olmaya çalışacağız.

NEREDEN BAŞLAMALI?

Hat levhalarının çoğunda sanatın bir neticesi olarak harfler içiçe geçmiş, kuyrukları birbirine sarılmış, alt alta üstüste konulmuşlardır. Ancak her hattın bir tertibi (yazılış sırası) vardır.

Genel bir kaide olmamakla birlikte çoğu zaman sağ alt köşeden başlayan hat sol üst köşede biter. Sağ üstten başlayıp, sol altta bittiği de olur. Ama tamamen karışık ve sıraya dikkat edilmeyen hat levhaları olmakla birlikte böyle bir tertip rağbet görmez.

KÜÇÜK HARFLER

Hattatlar hem levhanın okunurluğunu arttırmak hem de bazen levhada oluşan bazı boşlukları doldurmak için bazı küçük harfler serpiştirirler. Bu harfler alalade serpiştirilmemiştir. Hattın içinde yer alan orjinal harfin hemen altına veya üstüne aynı harfin vazıh (açık) yazılmış şeklini görürsünüz. Tereddüde düşüp bu harf acaba “MİM”miydi, “HE”miydi dediğinizde oralara bir bakın küçük bir harf görebilirsiniz.

NOKTALAR

Hiçbir hat levhasında fazladan nokta yoktur. Ancak hattın tertibi gereği kimi zaman noktalar olması gereken yerden farklı bir yerde olabilir. Örneğin “ŞIN”ın noktaları alışık olduğumuz üçgen şeklinde yerleşmemiş, yan yana dizilmiş olabilir.

GENEL KÜLTÜR

Hat okumak için genel kültüre ve dini bilgiye de ihtiyacınız vardır. Hat levhaları bazen bir ayeti kerime veya ayeti kerimeden bir parçayı, bazen bir hadisi şerifi, bazen bir darb-ı meseli içeriyor olabilir. genel kültürünüz ve dini bilginiz sayesinde başını çözdüğünüz bir levhanın sonunu kolayca getiriverirsiniz.